Tết trong tôi là…


392380_278388292239114_1455566704_n-12e6e

Ký ức về Tết trong tôi giống như những giọt mưa mùa xuân rơi xuống mặt nước, gợn lên những vòng tròn đan xen vào nhau. Và có những giọt mưa cứ rơi mãi vào không trung, cứ như những ký ức không thể gọi tên, những năm tháng niên thiếu không cách nào quay về được.

1. Cây quất

 Ký ức về cái Tết xa xôi nhất trong ấu thơ tôi nằm ở căn hộ tập thể ở Thành Công. Cây quất bé tí, tôi hồi ấy còn còi cọc hơn, diện váy caro đỏ, mũ beret cũng màu đỏ, ngượng nghịu cười trước chiếc máy ảnh phim.

 Những cái Tết khác bao giờ cũng có sự xuất hiện của những cây quất tuyệt đẹp cao quá đầu người ở nhà ông ngoại. Bố tôi hỏi ông về giá cây, ông ngoại bảo ông chỉ báo cáo với bà ngoại một nửa giá tiền. Bố đáp, “Con chỉ dám báo cáo với vợ con một phần ba thôi ạ.”

 Tôi chưa bao giờ hiểu được vẻ đẹp của những cây quất, cây đào tỉa tót, nắn lượn quá mức. Tôi chỉ thích những dáng cây tự nhiên. Tôi thích những cây quất mập và bự như cây thông, với những chim hạc, chim sẻ thiếc dưới gốc cây, giữa những quả quất chín rụng vương vãi. Tôi thích những gốc đào sần sùi như thể mọc lên từ vách đá. Và cũng vì tôi thích mê cả đào (vì vẻ đẹp thẩm mỹ) và quất (vì vẻ đẹp ẩm thực), gia đình tôi đã không ít lần lâm vào cảnh…mua cả quất và đào. Lượng vitamin B1 dùng để bón cây vì thế mà tăng đột biến.

2. Pháo hoa

 Khi chúng tôi chuyển từ Thành Công về nhà riêng ở Thái Hà vào năm 2000, ấy là lúc chúng tôi sống giữa hai thế giới khác biệt hoàn toàn của Hà Nội: những cần cẩu khổng lồ của các công trình, và những xóm trọ lọt thỏm trong bóng mát của những cây cau, giàn mướp trước vườn. Chính vì thế mà giữa những ngôi nhà xung quanh, mái nhà tôi đủ cao để nhìn ra rất xa.

 Suốt bảy, tám năm đầu sau khi chuyển về Thái Hà, ba thế hệ của gia đình là ông nội, bố và tôi có một truyền thống vào thời khắc giao thừa, đó là bắc thang trèo lên mái nhà để ngắm pháo hoa. Chúng tôi co ro ôm chặt nhau trong cái lạnh mùa đông, thở ra những làn khói trắng toát, thỉnh thoảng tình cờ gặp bố con anh hàng xóm sát vách cũng lên ngắm pháo hoa. Từ chỗ chúng tôi khi ấy có thể nhìn được pháo hoa ở tứ phía xung quanh: công viên Thống Nhất, Đống Đa, Hoàn Kiếm, Ba Đình, sau này còn có mấy điểm ở phía Mỹ Đình; chúng tôi cũng có thể nghe được những tiếng hò reo ở rất xa. Thế rồi vì sức khỏe của ông nội yếu đi, truyền thống này được bố con tôi tiếp tục. Thời khắc giao thừa chỉ có bố và tôi trèo lên mái nhà ngắm pháo hoa cho đến khi bông pháo cuối cùng cháy rực trên bầu trời, ông ngồi trong phòng xem pháo hoa được truyền hình trực tiếp trên thời sự toàn quốc, đợi hai bố con xuống nhà để ba thế hệ mừng năm mới với nhau. Một giờ đêm, ông nội sửa soạn đi ngủ muộn một (vài) lần hiếm hoi trong năm. Bố tiếp tục ngồi xuống bàn làm việc. Tôi thao thức nằm trên giường, lắng nghe tiếng gõ mõ sau nhà.

 3. Cà phê

 Cuối những năm 2000, gia đình tôi quyết định xây thêm mái tôn để gia cố trần nhà mùa mưa và che chắn bể nước trên tầng thượng. Truyền thống trèo lên mái nhà xem pháo hoa đến đây là kết thúc.

 Công bằng mà nói thì những xóm trọ xung quanh khi ấy cũng đã dần dần xây mới, ngôi nhà của chúng tôi dần dần trở thành lọt thỏm trong ngõ sâu và giữa những ngôi nhà dài, hẹp nơi đô thị. Dù không có mái tôn xây thêm thì cũng không dễ gì xem được pháo hoa ở hồ Hoàn Kiếm khi mà có những nóc nhà cao ngất ở gần che lấp gần hết tầm nhìn.

 Cái Tết cuối cùng trước khi tôi đi du học, gia đình tôi dành thời khắc giao thừa ở một quán cà phê trên tầng thượng của một khách sạn ở đường Yết Kiêu, vì khi ấy dì chú bên ngoại của tôi về Hà Nội công tác và thăm cả nhà. Giao thừa năm ấy là giao thừa đầu tiên tôi không đứng trên mái nhà hoặc đứng bên cửa sổ phòng học trên tầng thượng. Bố tôi phấn khởi xách máy ảnh ra ban công chụp pháo hoa. Tôi nhấm nháp một ít cà phê từ tách cà phê bố tôi bỏ lại trên bàn, phần nào biết rằng đây có thể là giao thừa cuối cùng của tôi ở Việt Nam.

Tôi không tài nào viết được về những cái Tết xa nhà. Những cái Tết trên đất Mỹ đối với tôi cũng giống như Trung Thu, cũng giống như Ngày Độc Lập. Những cái Tết ấy không có câu đối chữ Hán và những bài thơ cổ bình giảng bởi ông nội, không có món xôi lạp xưởng, miến gà của mẹ, không có ông ngoại đến xông nhà trong bộ vest đẹp nhất và chiếc mũ beret, không có những cây đào bội thực vitamin B1 do sự cần mẫn quá tay của thành viên bí ẩn nào đó trong nhà. Ngày xưa, điều ước giao thừa của tôi là về những điều dẫn đường tôi về phía trước. Chẳng biết từ bao giờ, điều ước giao thừa của tôi lại là Đưa Tôi Trở Về.

Chuyện thời gian, tuổi trẻ, tuyết rơi, và chờ đợi


tumblr_mao8a7OYb51qzabkfo1_500

1. Thời gian.

 Chuyện kể rằng có một cô gái ngoài hai mươi, sau nhiều năm, nhiều tháng ngẫm nghĩ về những điều khiến cô thức dậy với trái tim nặng trĩu, cô quyết định đổ lỗi mọi chuyện cho thời gian.

 Thước đo của cuộc đời không chỉ sắp xếp những sự kiện và những con người xung quanh cô trên một đường thẳng. Số phận không nằm trong lòng bàn tay cô, số phận là những quả bóng nhựa được tung hứng một cách vụng về. Mà cô thì không giỏi nắm bắt. Cô cũng chỉ mới tiếp thu được rằng thời điểm là yếu tố quan trọng bậc nhất, và một ví dụ tiêu biểu là cô tưởng như mình đã gặp người mình muốn gặp trong cuộc đời, nhưng thời gian còn lại chỉ tính bằng ngày.

2. Tuổi trẻ

 Mùa xuân của tuổi hai mươi mốt, cô nhận ra một nửa những lời “sấm truyền” bừa bãi về cô có khả năng trở thành sự thật, một nửa còn lại thì…đã trở thành sự thật.

 Ước đoán được cuộc đời mình không phải là một lợi thế, bởi vì như thế chẳng khác nào học vẹt cho qua môn Sử, biết được kết quả, nhưng mù mờ về nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa lịch sử.

3. Tuyết rơi

 Sinh ra ở miền tuyết trắng, lớn lên ở đất nước nhiệt đới, rồi lại lạc giữa tuyết trắng. Có những lúc chóp mũi đông cứng trong gió bấc, cô giang hai tay, bước đi như chim cánh cụt vì sợ bước dài thì sẽ trượt ngã. Tự hỏi tại sao mọi chuyện đều khó khăn hơn chỉ với riêng mình.

 Và dù có cẩn trọng bước đi trên băng tuyết đến đâu, cô vẫn sống trong khoảnh khắc, phức tạp hóa cuộc sống vốn đã lắm rắc rối, và luẩn quẩn trong những cảm xúc một chiều lầm lẫn cho bản thân mình.

4. Chờ đợi

 Mùa đông thứ tư, ước muốn quá nhiều. Có những khoảng thời gian cô mong tình yêu lớn của cuộc đời mình sẽ xuất hiện, tìm cô khi cô đi lạc trong mênh mang. Thế rồi lại có những khoảng thời gian cô tự nhủ rằng mình phải đi tìm chính bản thân mình trước, và biết đâu anh ấy ở hiện tại cũng đang chật vật xoay xở với những vấn đề của bản thân anh.

 Có một điều cô chắc chắn, đó là cô bây giờ chưa phải con người cô muốn trở thành khi họ gặp nhau. Họ sẽ gặp nhau (hoặc gặp lại nhau) sau vài mùa tuyết rơi nữa, khi mà kỹ năng định hướng đã được rèn giũa.

 Sợi chỉ đỏ buộc vào ngón tay út của hai người không dễ mà đứt được, nó chỉ bị giãn ra, xoắn lại, vướng vào những con người khác, những thời điểm khác, những nơi chốn khác. Cô không thể chỉ đơn giản kéo sợi chỉ ấy về phía mình.

Tháng Giêng ngoài cửa sổ


1. Sau một, hai ngày trời rong ruổi ngoài đường, ăn uống nhố nhăng, ngủ nghê không đàng hoàng, mình về đến nhà, đón giao thừa cùng những người đồng hương ở xóm núi, và chấp nhận rằng mình phải chia tay tuổi 20.

 Sinh nhật mình là vào cuối hè, nhưng mình luôn quan niệm rằng ngày đầu năm là thời khắc mà tất cả mọi người cùng già đi một tuổi. Trong đó có những người già đi mà không nhận ra, hoặc già đi mà cố tình chối bỏ sự thật.

2. Hai tháng đầu năm là hai tháng mùa đông khắc nghiệt nhất, nhưng hai tuần đầu tháng mới là hai tuần lạnh lẽo nhất. Chủ nhà quan niệm cả xóm vắng lặng như tờ, suy ra cũng chưa cần dọn tuyết. Băng đóng thành từng tảng dọc theo khung cửa sổ. Bên ngoài, đám bồ công anh mùa hè đã bị chôn vùi dưới tuyết, mấy khóm cúc dại cũng héo khô.

 Kỳ học thì gần mà Tết thì dường như xa ơi là xa.

3. Cái ngày mình về nhà lần cuối cùng của tuổi 20, trước khi tuyết rơi dày, mình mở cửa, đặt vali xuống sàn, thay quần áo và đi chạy.

 Tuổi 20 là cái cớ cho rất nhiều ảo tưởng, rằng người bạn đã biệt tăm tung tích sẽ được tìm thấy bởi một người sẵn sàng đi khắp cả thế gian để kiếm tìm, rằng những người đã xa trong cuộc đời thật ra ở gần hơn tưởng tượng, rằng nỗi buồn hẳn là một khối hình nhất định, cứ chạy mãi, chạy mãi rồi thì sẽ thoát ra khỏi nó.

4. Thế rồi cũng hôm ấy, mình chạy đến đoạn dốc bùn lầy ở Red Barn, cắt ngang qua triền cỏ vàng úa, đứng dưới cây sồi cổ thụ, nghe được dòng chạy chậm chạp phía dưới lớp băng trắng xóa. Môi khô nứt nẻ, mắt cay vì gió.

 Vấn đề với việc chạy mà không có lý do cũng gần giống như vấn đề khi không biết bản thân muốn gì. Không biết mình muốn gì thì sẽ không biết phải làm gì, chỉ biết cắm đầu chạy trốn. Cho đến khi mỏi mệt, sẽ nhận ra rằng mình có thể đã làm tổn thương sâu sắc không chỉ một vài người, và vì thế họ biến mất cho đến tận bây giờ. Rằng những người đã xa có đi ngang qua nhau, gần nhau đến mấy thì vẫn sẽ lạc mất nhau. Rằng 10 năm sau khi gặp nhau lần đầu tiên như hai đứa nhóc gầy gò, từ khi là người lạ cho đến khi trở thành bạn cùng lớp, bạn thân, bạn cực thân, bạn cùng trường, và bạn ở xa, cái ôm tưởng tượng cách nửa vòng Trái Đất là không đủ để chia sẻ mất mát.